Χορταρόλιμνη

Η Χορταρόλιμνη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράκτιους υδροβιότοπους της νησιωτικής Ελλάδας. Μαζί με τη γειτονική λιμνοθάλασσα Αλυκή και τη μικρότερη Ασπρόλιμνη, συνθέτει το τριπλό υγροτοπικό σύμπλεγμα της Ανατολικής Λήμνου.

Γεωγραφικά & Μορφολογικά Χαρακτηριστικά

• Έκταση: Καλύπτει περίπου 2.300 στρέμματα.
• Τύπος Υγροτόπου: Πρόκειται για εποχικό υφάλμυρο έλος / λιμνοθάλασσα. Τους χειμερινούς μήνες γεμίζει με νερό, ενώ κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού τα νερά αποσύρονται σχεδόν πλήρως λόγω της εξατμισοδιαπνοής, αφήνοντας πίσω εκτεταμένες αλατούχες λάσπες και αλόφιλη βλάστηση.
• Θέση: Βρίσκεται ανατολικά του χωριού Καλλιόπη και νοτιοανατολικά του Κοντοπουλίου, πολύ κοντά στον κόλπο του Κέρους.

Όγκος Νερού & Υδρολογική Πραγματικότητα

• Κυβικά Νερού: Δεν υπάρχει σταθερός ή επιστημονικά καταγεγραμμένος όγκος νερού σε κυβικά μέτρα.
• Αιτιολογία: Επειδή η Χορταρόλιμνη είναι περιοδική λίμνη, το βάθος της είναι εξαιρετικά μικρό (από μερικά εκατοστά έως λίγα μέτρα στο μέγιστο βάθος κατά την αιχμή του χειμώνα). Ο όγκος μεταβάλλεται συνεχώς από μήνα σε μήνα ανάλογα με τις βροχοπτώσεις, ενώ το καλοκαίρι μηδενίζεται. Συνεπώς, οποιαδήποτε αναφορά σε συγκεκριμένο αριθμό κυβικών μέτρων θα ήταν αυθαίρετη.

Ιστορικές Αναφορές & Μυθολογία

• Αρχαιότητα & Μυθολογία: Δεν υπάρχουν άμεσες ονομαστικές αναφορές στη «Χορταρόλιμνη» κατά την αρχαιότητα ή την ελληνική μυθολογία. Οι αρχαίες πηγές (Όμηρος, Ησίοδος, Αριστοτέλης) και οι μύθοι της Λήμνου εστιάζουν στον Ηφαίστειο, τους Κάβειρους, τον βασιλιά Θόαντα και την Ηφαιστία. Αν και η περιοχή της Ανατολικής Λήμνου ήταν κατοικημένη από την αρχαιότητα, η ίδια η λίμνη καταγράφεται ονομαστικά κυρίως στους νεότερους χρόνους.
• Νεότερες Ιστορικές Αναφορές: Στους χάρτες και τα κείμενα Ευρωπαίων περιηγητών του 18ου και 19ου αιώνα, η λίμνη αναφέρεται με παλαιότερες τοπωνυμίες:
  • «Λίμνη του Μύλου» (καταγραφή από τον Richard Pococke το 1739).
  • «Λίμνη της Κώμης» (καταγραφή από τον Alexander Conze το 1858).

Θεσμικό Πλαίσιο & Δίκτυο NATURA 2000

Η περιοχή είναι ενταγμένη στο ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο Natura 2000 με τον κωδικό GR4110001 («Λίμνες Χορταρόλιμνη και Αλυκή Λήμνου»).

• Διπλή Προστασία:
  1. Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ / ΤΚΣ): Βάσει της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, της άγριας πανίδας και της χλωρίδας.
  2. Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ): Βάσει της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ για τη διατήρηση των άγριων πτηνών.

Κανόνες & Περιορισμοί Προστασίας:

Σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία (Νόμοι 1650/1986, 3937/2011, 4685/2020), στην περιοχή ισχύουν οι εξής κανόνες:

• Απαγόρευση Δόμησης & Αλλοίωσης: Απαγορεύεται η ανέγερση μόνιμων κτισμάτων, η κατάληψη εκτάσεων και οποιαδήποτε αλλοίωση της μορφολογίας του εδάφους.
• Απαγόρευση Θήρας (Κυνηγιού): Η περιοχή λειτουργεί ως καταφύγιο άγριας ζωής, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους μετανάστευσης και φωλεοποίησης των πτηνών.
• Προστασία Υδάτων & Περιβάλλοντος: Απαγορεύεται η διοχέτευση αποβλήτων, η απόρριψη μπάζων και η ανεξέλεγκτη υπεράντληση των υπόγειων υδάτων.
• Έλεγχος Δραστηριοτήτων: Ήπιες παραδοσιακές δραστηριότητες (όπως η ελεύθερη βόσκηση) επιτρέπονται μόνο υπό όρους, ενώ κάθε νέο έργο απαιτεί τη διενέργεια Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ).

Χλωρίδα & Τύποι Οικοτόπων

Η χλωρίδα της Χορταρόλιμνης είναι προσαρμοσμένη στις διακυμάνσεις της αλατότητας:

• Αλόφιλη Βλάστηση (Salicornia & Arthrocnemum): Στις όχθες και στον πυθμένα σχηματίζονται εκτεταμένα «αλατολίβαδα» με αρμυρήθρα (Salicornia europaea), Arthrocnemum macrostachyum και θαλάσσια λεμόνια (Limonium).
• Καλαμώνες (Phragmites australis): Στα σημεία εισροής γλυκού ή υφάλμυρου νερού αναπτύσσονται πυκνοί καλαμώνες, προσφέροντας κάλυψη για φωλεοποίηση.
• Αμμοθινικά Οικοσυστήματα: Στο παραλιακό μέτωπο προς τον κόλπο του Κέρους αναπτύσσονται παράκτιες αμμοθίνες με τον κρίνο της θάλασσας (Pancratium maritimum).

Πανίδα & Ορνιθοπανίδα

Η οικολογική αξία της Χορταρόλιμνης έγκειται κυρίως στον ρόλο της ως κομβικού σταθμού ξεκούρασης, τροφής και αναπαραγωγής για δεκάδες είδη μεταναστευτικών και ενδημικών πτηνών:

• Φοινικόπτερα (Φλαμίνγκο – Phoenicopterus roseus): Συγκεντρώνονται σε μεγάλους πληθυσμούς κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες για να τραφούν με μικροοργανισμούς (όπως η γαρίδα Artemia salina).
• Παρυδάτια & Υδρόβια Πτηνά:
  • Ερωδιοί: Λευκοτσικνιάδες (Egretta garzetta), Σταχτοτσικνιάδες (Ardea cinerea) και Κρυπτοτσικνιάδες.
  • Παπιά: Βαρβάρες (Tadorna tadorna), Πρασινοκέφαλες πάπιες (Anas platyrhynchos), Σαρσέλες (Anas querquedula).
  • Καλαμοκανάδες (Himantopus himantopus): Χαρακτηριστικά παρυδάτια πτηνά που φωλιάζουν στην περιοχή.
  • Χαλκόκοτες (Plegadis falcinellus) και Πελεκάνοι κατά τις μεταναστεύσεις.
• Ερπετά, Αμφίβια & Θηλαστικά: Στις παρυφές της λίμνης απαντώνται νερόφιδα (Natrix natrix), πράσινοι φρύνοι (Bufotes viridis), η σπάνια Οθωμανική Οχιά (Montivipera xanthina), καθώς και μικρά θηλαστικά (αγριοκούνελα, σκαντζόχοιροι, νυχτερίδες).